Centar online istraživanja
English Srpski Српски

Multidimenzionalno istraživanje rejtinga političara u Srbiji

Tvojstav.com[1] je započeo merenje MultiDimenzionalnog rejtnga (MDR) političkih aktera (javnih i partijskh funkcionera i političkih partija) na taj način da doprinese sveobuhvatnijem, preciznijem i objektivnim sagledavanju postupanja nosilaca javnih i političkih funkcija gledano na politiku kao delatnost u funkciji javnog interesa.

Multidimenzionalnost se ogleda u merenju sledećih dimenzija (indikatora):

▫ Integritet – U kojoj meri, prema proceni ispitanika, politički akteri poštuju zakone i data obećanja;

▫ Kapacitet/Resursi – U kojoj meri, prema proceni ispitanika, politički akteri poseduju znanja, veština i iskustava potrebna za obavljanje funkcija i sprovođenje predloženih politika;

▫ Uticaj – U kojoj meri, prema proceni ispitanika, politički akteri imaju uticaj, tj moć da utiču na realizaciju politika, rad institucija i javnih u partjskih funkcionera;

▫ Legitimitet – U kojoj meri, prema proceni ispitanika, politički akteri kreiraju i ostvaruju politike u skladu sa ideologijom kojoj promovišu/prihvatju, odnosno interesima društvene grupe koja ta ideologija odražava;

▫ Autonomnost – U kojoj meri, prema proceni ispitanika, politički akteri obavljaju javne funkcije, odnsono kreiraju i realizaciju politike nezavisnost u skadu sa svojim namerama i

▫ Participativnost - U kojoj meri, prema proceni ispitanika, politički akteri kreiraju svoje politike u participativnom procesu sa relevatnim akterima uvažavajući njihove interese.

Tvojstav. com je u periodu od 18. do 25. decembra 2014. godine je spoveo istraživanje javnog mnjenja putem telefonske na reprezentatvnom uzorku od 1300 ispitanika koje je za cilj imalo da izmeri integritet kao element rejtinga političara[2]. Indikatorsko pitanje kojim je meren stav o integritetu političara je glasilo:

“Ko od političara, po Vašem mišljenju, ima najveći integritet (poštuje zakon i datu reč/obećanje)?”

Ispitanici su imali mogućnost da izaberu samo jednog političara uglavnom definisane liste, uz mogućnost dodavanja odgovora.

Grafikom 1. Rezultati istraživanja na čitavom uzorku

Grafikon 2. Vojvodina uzorak n=349 ispitanika

Grafikon 3. Beograd uzorak n=302 ispitanika

Grafikon 4. Centralna i Zapadna Srbija uzorak n=336 ispitanika

Grafikon 5. Južna i istočna Srbije uzorak n=284 ispitanika

Iz dosadašnjih nalaza istraživanja možemo da zaključimo da je od ukupno 1301 ispitanik starijih od 18 godina za opciju “Niko” opredelilo se 46,1%, za premijera Vučića 37,1%, dok za 13 puta manje se nalazi ministar spoljih poslova Ivica Dačić, a za 37 puta manje Rasim Ljajić. Samo 0,8% ispitanika je stava da je predsednik Srbije osoba koja ima najviše integriteta u Srbiji.

Iz ovoga sledi da u Srbiji postoji manjak političara sa integritetom, odnosno da je očito da partijski sistem u Srbiji proizvodi političare sa manjkom ili bez integriteta, što dovodi u pitanje legitimitet političkih partija generalno, a time svih demokratske institucije.

Postoje i regionalne razlike kada je u pitanju ko je taj ko ima, odnosno nema integritet.

Oočljivo je da političari iz redova stranka desnice su od strane učesnika istraživanja više prepoznati kao političari sa integritetom od političara iz redova stranaka koje su liberalne i socijaldemokratske orijentacije. Tako Beograđani u najvećoj meri kao političare sa integritetom vide one političare koji su iz redova (vanparlamentarne) desnice.

Takođe, primetno je da su ispitanici iz Beograda i Vojvodine u većem procentu, u Vojvodini skoro duplo, izabrali opciju “Niko” kao odgovor na pitanje ko od političara ima najveći integritet u Srbiji . Za razliku od njih ispitanici južno od Save i Dunava su nešto više se mišljenja da je Aleksandar Vučić taj koji ima najviše integriteta od svih političara.

Imajući u vidu da su ostali političari u nivou uzoračke greške, u narednom delu teksta analizu ćemo usresrediti na poređenje ko su oni koji su izabrali opciju “Niko”, odnosno da nijedan političar nema dovoljno integriteta, a ko su oni koji smatraju da je političar sa najviše integriteta, aktuelni premier i predsednik Srpske napredne stranke, Aleksandar Vučić.

Grafikon 6. Pol ispitanika i ocena integriteta političara


Grafikon 7. Obrazovanje ispitanika i ocena integriteta političara

Grafikon 8. Starost ispitanika i ocena integriteta političara

Predstavljeni nalazi govore da mnjenje da je Aleksandar Vučić političar sa najviše integriteta, značajno više stupljeno kod ispitanika nižeg obrazovanja i više godina života. Nasuprot ovom nalazu je nalaz da je opcija “Niko” od političara nema integritet zastupjenija kod mlađih i obrazovanijih ispitanika.

Ovo nas vodi ka zaključku da premijera Vučić, ima širinu podrške, ali da ne i dubinu, odnosno potrebnu podršku onih delova društva koji su bitni za održivost refomskih rezultata, a tu se pre svega misli na srednju klasu. Iz ugla podrške reformama može se zaključiti da se radi o Pirovoj podrsci premijeru.

Zato se nameće potreba:

1. Otvaranja dijaloga Vlade i reprezenata interesa srednje klase posebno u oblasti zdravstva, obrazovnja i vladavine prava kako bi proces tranzicije dobio na kvaltetu.

2. Otvaranje dijaloga opozicije kao političkog aktera, uz prethodan rad na partijskom i funkcionerskom integritetu, sa reprezenata interesa srednje klase kako bi interesi ovog dela društva našli i političke reprezente.

Izostanak oba rešenja će dovesti do otvorene ili prikrivene opstrukcije reformi, koja je će se manifestovati u daljem odsustvu (volje kod relevatnih aktera da) primene donete zakone i rastu korupcije kao načinu ostvarivanja uskraćenih prava i intresa.



[1] Tvojstav.com je prvi on line istraživački servis na prostoru bivše Jugoslavije javno dostupan, koji omogućava kreiranje, realizacju i statističku analizu rezultata istraživanja. Pored komercijalnih usluga, Tvojstav.com pruža mogućnost svakome da u okviru Javnih anketa sprovede svoje istraživanje, čime servis doprinosi unapređenju istraživačke prakse i kulture. Pored servisno-istraživačke uloge, misija Tvojstav.com je unapređenje istraživanja kroz razvoj novih pristupa, tehnika i indikatora, pre svega u sferi on line prostora uz korišćenje i klasičnih tehnika prikuplanja podatka. U tom pogledu istraživanje javnog menjenja predstavlja poseban izazov za on line istraživački servis Tvojstav.

[2] Opredeljenje da se meri integritet političara se bazira na istraživanju koje je sprovedeno na Tvojstav.com, a prema kojem je integrtet političara bio veoma važan, glavni faktor pri izboru za koga bi učesnici istraživanja glasali na izborima 2014.Istraživanje je sprovedeno pred parlamentarne izbore 2014. godine na prigodnom uzorku od 288 ispitanika http://www.tvojstav.com/results/6kjTZgElx4inm3iUChxm